Krótka historia Muay Thai

Od muay do Muay Thai

Przez większość swojej historii sport ten nazywany był po prostu muay. Nazwa Muay Thai, czyli boks syjamski, weszła do użycia na początku XX wieku, gdy dokumenty dotyczące wychowania fizycznego wymagały odróżnienia go od boksu międzynarodowego, który Tajowie nazywają muay sakon. Starsze, przednowoczesne formy określa się dziś mianem muay boran, czyli starożytny boks. Muay Thai należy do rodziny pokrewnych sztuk walki w całym regionie, a jego profesjonalną ligą zarządza dziś Professional Boxing Association of Thailand i jest ona sankcjonowana przez Sports Authority of Thailand.

Sztuka żołnierza

Korzenie Muay Thai są wojskowe. Według tradycyjnego przekazu rozwinęła się ona w armii syjamskiej jako forma samoobrony, a podręcznik strategii wojennej przypisywany królowi Ram Khamhaengowi datuje ją co najmniej na XIII wiek. Później wojowników rekrutowano do królewskiej straży, a w okresie Ayutthaya najlepsi bokserzy służyli w królewskim oddziale straży bez broni. Zanim pojawiły się rękawice, zawodnicy owijali dłonie i przedramiona liną, która chroniła pięści i sprawiała, że ich ciosy częściej powodowały rozcięcia.

Królowie i święta świątynne

Walki były także rozrywką. Królewskie kroniki Ayutthaya odnotowują, że w 1702 roku król Suriyenthrathibodi przebrał się za zwykłego człowieka, popłynął łodzią na święto świątynne i wygrał tam dwa pojedynki bokserskie. Walki na festiwalach stały się częścią tajskiego życia, a zawodnicy z różnych regionów konfrontowali ze sobą swoje style. Najsłynniejsza ze starych opowieści, historia Nai Khanom Toma, który w 1767 roku pokonał dziesięciu birmańskich bokserów, jest co roku 17 marca obchodzona jako Dzień Muay Thai, choć kilku badaczy uważa ją za współczesną legendę, a nie udokumentowaną historię.

Królewski mecenat

Panowanie króla Chulalongkorna, Ramy V, zapoczątkowane w 1868 roku, wspominane jest jako złoty wiek tego sportu. Urządzał turnieje w całym kraju i założył królewskie centrum bokserskie, w którym szkolono wojowników zarówno w Muay Thai, jak i krabi krabong. W 1887 roku założony przez niego departament włączył Muay Thai do krajowego programu nauczania dla nauczycieli wychowania fizycznego oraz do królewskiej akademii wojskowej. W 1910 roku wojownicy z Lopburi, Khorat i Chaiya zostali uhonorowani podczas królewskiego pogrzebu, a ich style stały się później uznanymi regionalnymi szkołami muay boran.

Ringi, zasady i rękawice

Współczesny sport ukształtował się w XX wieku. W 1921 roku Suan Kulap College wzniósł pierwszy stały ring Syjamu, używany zarówno do muay, jak i do brytyjskiego boksu, a dwa lata później Suan Sanuk Stadium wprowadził ring z trzema linami w stylu międzynarodowym, z wyściełanymi narożnikami w kolorze czerwonym i niebieskim. Za panowania króla Ramy VII zasady zostały skodyfikowane, z sędziami i rundami odmierzonymi czasowo. Dłonie owinięte liną przetrwały w walkach między Tajami aż do śmierci w ringu, która sprawiła, że rękawice i ochraniacze stóp stały się obowiązującą regułą. Starszy styl, nazywany obecnie muay boran, żyje głównie jako sztuka pokazowa.

Południowe korzenie

Jeden z regionalnych stylów uhonorowanych w 1910 roku pochodził z południa. Muay Chaiya rozwinął się w dystrykcie Chaiya w prowincji Surat Thani, która graniczy z dystryktem Takua Pa, gdzie leży większość Khao Lak. Był sławny za panowania Ramy V i Ramy VI, a jego techniki miały działać nawet przeciwko cięższym przeciwnikom. Na współczesnej gali nie zobaczysz walki oznaczonej jako Chaiya, ale region ten jest częścią historii tajskiego boksu od ponad wieku.

Podbój świata

W Tajlandii szczyt popularności tego sportu przypadł na lata 80. i 90. XX wieku. Za granicą zawodnicy z Tajlandii zaczęli startować w walkach kickboxingu i mieszanych zasad, a międzynarodowa organizacja amatorska IFMA została założona w 1993 roku. Muaythai, jak piszą go obecnie organizacje międzynarodowe, pojawił się na The World Games w 2017 roku, a 20 lipca 2021 roku Międzynarodowy Komitet Olimpijski przyznał IFMA pełne uznanie. Rytuał, rundy i osiem broni, które widzisz na gali w Khao Lak, wywodzą się z tej długiej historii.

Czytaj dalej: Wai khru ram muay — wyjaśnienie